مخاطبان به طور مستمر در آزادراه هاي ارتباطي اطلاعات دريافت مي كنند و به لطف پيشرفت هاي تكنوترونيك پيام هاي رسانه اي در هر زمان و هر مكان همنشين مخاطبان هستند. طي اين مجالست، مخاطب (ارتباطگير) در گام نخست مواجهه با پیامهای رسانهای با متن (محتواي آشكار) روبهرو و بر آن متمركز میشود.
متن
منظور از متن رويدادها و فعاليتهاي مهم متجلي در پيام است كه از طريق كنشي رؤیت پذیر در روايت قابلتشخيص است. مخاطب با انتخاب بخشهاي مهمِ اطلاعات آشكار در پيام رسانهای، وارد فرآيند معناسازي ميشود؛ اطلاعاتي كه به اين پرسش پاسخ ميدهند: «روايت اين متن درباره چه بود؟» براي مثال، جملات زير را در قالب يك فیلمنامه در نظر بگيريد:
مردي به دليل اعتياد به مواد مخدر همسر و فرزندش را به قتل میرساند. در ادامه داستان وي دستگير و راهي زندان ميشود. مخاطب با انتخاب بخشهاي مهمِ اطلاعات آشكار اين داستان، معناسازي ميكند. در اين مثال، چهار كنش متمايز توصیفشده است:
اعتياد به مواد مخدر؛
قتل؛
دستگيري؛
زنداني شدن.
پرسشهاي تكميلي براي تحليل متن:
- داستان برنامهاي را كه مشاهده كردهايد (يا خوانده، شنيده و غيره) با جزئيات تعريف كنيد. داستان اين برنامه چه بود؟
- چه رويدادهاي مهمي در داستان رخ داد؟
- داستان اوليه پيرنگ چيست؟
- آيا پيرنگهاي فرعي هم وجود دارد؟
زيرمتن
زیرمتن (محتواي پنهان)، آن دسته از عناصر روايت را در برمیگیرد كه در زير سطح يا لايههاي پنهان متن قرار دارند:
- انگيزهها (چرا چنين رفتاري از اين شخصيت سر زد؟)؛
- رابطه ميان رويدادها؛
- رابطه ميان شخصيتها؛
- پيامدهاي كنش قبلي.
بهطور مجدد جملات بالا را در قالب فیلمنامه بازخواني كنيد: مردي به دليل اعتياد به مواد مخدر همسر و فرزندش را به قتل میرساند. در ادامه داستان وي دستگير و راهي زندان ميشود. طرح پرسشهاي زير در هويداسازي زيرمتن مفيد است:
- به نظر شما چرا اين حادثه رخ داد؟ انگيزه شخصيتها براي رفتارهايشان چيست؟ چرا چنين رفتارهايي از شخصيتها سرميزند؟
- ميان رويدادهاي مهم اين داستان چه رابطهاي وجود دارد؟
- ميان شخصيتهاي اين داستان چه رابطهاي وجود دارد؟
- پيامدهاي كنش شخصيتهاي داستان چه بود؟ آيا عاقبت رفتارهايي خاص مشخص و روشن است؟ توضيح دهيد.
*حال با توجه به موارد گفته شده، به نظر شما متن و زيرمتن يا همان محتواي آشكار و پنهان در تصوير بالا چگونه رمزگذاري شده است؟
اقتباس از كتاب:
